Nguyễn Duy Cần

“Học thức là một vấn đề thuộc “phẩm”, chứ không phải thuộc “lượng”.”

“Một điều gì học mà mình còn cố nhớ, là nó chưa được nhập vào tâm.”

“Một cố gắng dù nhỏ bậc nào cũng là điều kiện cần thiết để tinh thần trí não ta tiến bộ.”

“Người có một trình độ văn hóa cao là người có một đầu óc rộng rãi, một tâm hồn khoáng đạt, không bao giờ chịu giam mình trong một học thuyết hay một chủ nghĩa nào.”

“Lúc còn trẻ, mình thường có nhiều cao vọng, muốn biết tất cả và nhớ tất cả. Vì vậy mà tuổi ấy là tuổi khó học nhất, bởi chưa biết tuyển chọn.”

“Càng biết rộng càng hay, càng biết sâu càng quý.”

“Cái lợi của sách là giúp cho mình suy nghĩ, chứ không phải suy nghĩ thế cho mình.”

“Không ai bắt chước ai được, vì không ai giống ai cả.”

“Nhà giáo dục phải như người trồng cây.”

“Đọc sách và biết đọc sách rất cần, nhưng chính mắt thấy tai nghe, biết nhìn xem và quan sát, biết suy nghĩ và phê bình những sự vật chung quanh ta hằng ngày lại càng cần hơn.”

“Cái Dũng của Thánh nhân tức là chỗ cùng cực của Điềm Đạm.”

“Sợ, không phải là một chứng bịnh nan y. Phải có chí, và kiên tâm thì làm gì không đạt được ý nguyện.”

“Đừng khinh thường việc nhỏ. Nhiều cái nhỏ mới ra cái lớn.”

“Học cũng như ăn.”

“Chỉ khi nào mình không cần nhớ mà nó vẫn tự nhiên hiển hiện trong tâm trí mình thì môn học ấy mới được gọi là đã được tiêu hóa.”

“Tìm được hứng thú cho sự học, bất cứ là cái học nào, đó là điều kiện đầu tiên và cần thiết để duy trì sự cố gắng được lâu bền và có đường lối.”

“Cái học cần thiết cho con người là cái học về bản thân.”

“Cái học mà vụ về bề rộng và bề cạn, nghĩa là cái gì cũng biết nhưng không có cái gì là thật biết, là “kẻ thù” số một của văn hóa.”

“Một cái học về bề rộng mà kém về bề sâu, là một cái học nông nổi phù phiếm.”

“Học khoa học và triết học rất cần, nhưng đào tạo cho mình một tinh thần khoa học và triết học lại càng cần hơn.”

“Học là một vấn đề không biết lúc nào là cùng. Còn sống giờ nào, còn phải học giờ nấy.”

“Đọc sách là để nuôi dưỡng tinh thần trí não.”

“Điềm đạm tức là cái tính “như như bất động”, thản nhiên bình tĩnh, “không để cho ngoại vật động đến tâm mình”.”

“Sự Điềm Đạm là chúa tể của chúng ta cả thảy.”

“Sức khỏe ở nơi sự khéo tu dưỡng khí lực, chứ không phải chỉ nơi sự điêu luyện thân thể mà thôi.”

“Điềm tĩnh trong từng mảnh mún việc nhỏ rất khó, khó hơn là trong lúc mình xử sự với việc lớn.”

“Người học thức không phải cần biết thật nhiều, mà cần phải thật biết những gì mình đã biết.”

“Người có học thức là người dường như không biết gì cả, mà không có cái gì là không biết.”

“Thiên tài là một sự nhẫn nại bền bỉ và lâu dài.”

“Người học thức không chỉ là người học nhiều mà thôi, mà là người đã “tiêu hóa” được cái học của mình.”

“Tuyển chọn phải là công việc đầu tiên của người ham học.”

“Phải biết bênh vực thời giờ quý báu của ta. Biết từ chối, đó là một sức mạnh của tâm hồn.”

“Một cái học về bề sâu nhưng kém về bề rộng, là một cái học câu chấp hẹp hòi.”

“Mỗi người, tùy khả năng, tùy phương tiện, tùy tính khí, tùy khuynh hướng... phải biết tự mình tìm thấy một phương pháp thích ứng cho riêng mình.”

“Học mà không hóa có hại cho tinh thần, cũng như ăn mà không tiêu, có hại cho sức khỏe.”

“Chỉ có cách so sánh và đối chiếu ấy mới giúp cho mình tìm thấy được mình.”

“Người điềm đạm, tức là người đã làm chủ cả Tình dục và Ý chí của mình.”

“Muốn lên chỗ cao, phải khởi từ chỗ thấp.”

“Không điềm tĩnh, thì không bao giờ suy nghĩ sâu xa cho đặng, trước khi hành động cho có kết quả mỹ mãn.”

“Danh dự thật, ở nơi chân-giá-trị của mình, không phải ở nơi lời khen tặng của con người.”

“Thành thật đối với mình, tức là sự điều hòa giữa ý tưởng và việc làm của mình.”

“Cần yếu, là phải có đức tính đầu tiên nầy: Thành thật.”

“Trí tưởng tượng là một sức mạnh rất lớn. Khéo kiềm chế cho trúng tiết, nó làm cho ta có thể thành đặng những bực vĩ nhân dũng sĩ.”

“Kẻ sợ mới dùng đến bạo lực; người không sợ thì không thèm dùng đến bạo lực.”

“Đối với mình, tư tưởng là phương pháp duy nhất để tự giải thoát vậy.”

“Thiếu tài liệu, nhất định không nên quyết đoán một điều gì cả.”

“Muốn giữ được sự độc lập của tinh thần, phải biết sống một mình, suy nghĩ một mình.”

“Khái niệm “khổ” là do sự tranh chấp giữa Tình và Lý nơi lòng ta mà thôi.”

“Tư tưởng theo kẻ khác sẽ không phải là tư tưởng.”

“Tư tưởng là để quyết đoán; không ai chỉ tư tưởng để tư tưởng mà thôi.”